Πολύ συχνά διαβάζουμε στις ειδήσεις για θανάτους αρκούδων στη Βόρεια κυρίως Ελλάδα από τροχαία ατυχήματα. Σύμφωνα με έρευνα το 2012 ήταν η χρονιά με τα περισσότερα καταγεγραμμένα θύματα με τις νεαρές σε ηλικία αρκούδες να αποτελούν το μισό αριθμό των νεκρών. Προφανώς δεν είναι μόνο οι αρκούδες που είναι ένα είδος υπό διωγμό και εξαφάνιση στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο αλλά και παγκόσμια. Πέρα από τους τραυματίες και τους νεκρούς ανθρώπους από ατυχήματα στους δρόμους, δεκάδες είδη ζώων χάνουν τις ζωές τους στα οδοστρώματα των κεντρικών και περιφερειακών δρόμων. Σκύλοι, γάτες και περιστέρια στις λεωφόρους των πόλεων αλλά και λύκοι, αλεπούδες, ελάφια, χελώνες, νυφίτσες, σκατζόχοιροι και άλλοι στην εξοχή. Δεν μπορούμε να θεωρούμε αυτές τις ζωές ως παράπλευρες απώλειες μιας αναπόφευκτης κατάστασης και ως εκ τούτου οφείλουμε να δούμε τι ευθύνεται γι’ αυτό…

Οι περισσότερες περιβαλλοντικές οργανώσεις κάνουν εκστρατείες ζητώντας ”ρεαλιστικές” λύσεις στο ζήτημα. Να γίνονται δηλαδή μελέτες πριν φτιαχτούν οι δρόμοι και ειδικές κατασκευές με κάγκελα και περάσματα για τα ζώα. Παράλληλα προσπαθούν να προσεγγίσουν τους κυνηγούς και τους κτηνοτρόφους ως αρωγούς στην προσπάθεια για τη διάσωση των ζώων! Οι λύσεις αυτές αγνοούν το συνολικό ζήτημα της επέκτασης του πολιτισμού σαν βασικό αίτιο της εξαφάνισης της άγριας ζωής στο πλανήτη αλλά και του ανθρωποκεντρισμού και του διαχωρισμού από τη φύση ως βασικό ιδεολογικό υπόβαθρο της ψευδαίσθησης της ανθρώπινης υπεροχής και της συνεπακόλουθης καταστροφής της. Ο ανθρωποκεντρισμός αλλά και η σύγχρονη εμπορευματοποίηση των σωμάτων και της ζωής των ζώων αποτελούν βασικές αιτίες, αφού οι γουναράδες της Σιάτιστας (περιοχή με εκτροφεία ζώων για γούνες αλλά και με το μεγαλύτερο ποσοστό ατυχημάτων με αρκούδες) ή οι κυνηγοί που πάνε να σκοτώσουν άγρια ζώα μέσα στο δάσος προφανώς και δεν θα νοιαστούν για την αρκούδα που περνάει το δρόμο, αν δεν την σκοτώσουν επίτηδες. Σε περιοχές με κτηνοτροφική δραστηριότητα τα άγρια ζώα αντιμετωπίζονται από τους ανθρώπους ανταγωνιστικά ως προς τα ζώα που οι ίδιοι έχουν φυλακίσει για να σκοτώσουν αργότερα για εμπόριο ή τροφή. Έτσι τα αυτοκινητιστικά ατυχήματα πολλές φορές είναι καλοδεχούμενα αφού συμβάλλουν στην μείωση του πληθυσμού των άγριων ζώων που οι ίδιοι κυνηγούν ούτως ή άλλως με το τουφέκι.

Η άνευ προηγουμένου απειλή για εξαφάνιση των υπόλοιπων ζωικών ειδών στον πλανήτη είναι αποτέλεσμα του τρόπου ζωής και οργάνωσης της μαζικής κοινωνίας και του βιομηχανικού πολιτισμού των τελευταίων δύο αιώνων. Η ραγδαία επέκταση της τεχνολογίας και η χρήση της στην παραγωγή σε συνδυασμό με την καπιταλιστική λογική της μέγιστης κερδοφορίας οδήγησαν σε μια ανεξέλεγκτη λεηλασία του φυσικού κόσμου με αποτέλεσμα σχεδόν όλα τα ζωικά είδη να βλέπουν τους βιοτόπους τους να συρρικνώνονται ή να καταστρέφονται ολοσχερώς. Ο τρόπος που λειτουργεί η βιομηχανική κοινωνία και η οικονομία της επιτάσσει και επιβάλλει για την διαιώνισή της μια συνεχόμενη πρόοδο της τεχνολογίας και της μεγιστοποίησης του κέρδους, πράγμα που σημαίνει εκμετάλλευση της φύσης με κάθε κόστος. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί χαρακτηριστικό μόνο των καπιταλιστικών σχέσεων αλλά του πολιτισμού γενικότερα ο οποίος από τη γέννησή του στηρίχθηκε σε μια γεωγραφική και πληθυσμιακή επέκταση και εξάπλωση με στόχο τη διαιώνιση της κυριαρχίας.

 Η πραγματική επέλαση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων πάνω σε κάθε γωνιά του πλανήτη στερεί σε εκατομμύρια είδη το σπίτι τους. Ένας τεχνόκοσμος που σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά του και επιδιώκει να καλύψει κάθε κομμάτι γης με τσιμέντο καταπίνοντας κάθε ζωή. Φωτιές, καλλιέργειες, αποξηράνσεις, φράγματα, εξορύξεις, βιομηχανικές δραστηριότητες και μόλυνση συνθέτουν την εικόνα της καταστροφής και της εξαθλίωσης ολόκληρων βιοτόπων. Για να μεταφερθούν τα προϊόντα που παράγονται από τις βιομηχανίες στους κατοίκους των πόλεων έχει κατασκευαστεί ένα παγκόσμιο δίκτυο εμπορίου σε στεριά, θάλασσα και αέρα. Δάση ολόκληρα κόβονται στη μέση για να φτιαχτούν οι δρόμοι, διαρρηγνύοντας την ολότητα της ζωής μέσα σε αυτά και δημιουργώντας τεχνητά τείχη ανάμεσα στα ζώα, με αποτέλεσμα τη διατάραξη και εμπόδιση της βιωσιμότητας. Το θαλάσσιο εμπόριο ευθύνεται για τη δολοφονία χιλιάδων ζώων της θάλασσας, είτε σκοτώνοντας απευθείας ζώα με τις προπέλες των πλοίων, είτε διαταράσσοντας τα ρεύματα που ακολουθούν τα ζώα κάνοντάς τα να χάσουν τον προσανατολισμό τους, είτε μολύνοντας τους ωκεανούς με καύσιμα και σκουπίδια. Το ίδιο ισχύει και για τους κατοίκους του ουρανού, τα πτηνά, που βρίσκουν το θάνατο στους έλικες των αεροπλάνων αλλά και που αποπροσανατολίζονται στο ταξίδι τους για τις νότιες χώρες από τα ωστικά και εναέρια κύματα που εκπέμπονται για την εξυπηρέτηση της εναέριας κυκλοφορίας.

 Η παγκόσμια και εκτεταμένη χρήση του αυτοκινήτου αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του σύγχρονου τρόπου ζωής. Τα αυτοκίνητα ευθύνονται για τους περισσότερους θανάτους ανθρώπων και ζώων στο σύγχρονο κόσμο, αλλά και για τη μόλυνση της βιόσφαιρας από τις εκπομπές δηλητηριωδών αερίων. Τα αυτοκίνητα έχουν κατακλύσει όλο το πλανήτη δημιουργώντας μια ψεύτικη αναγκαιότητα, αποτελούν την εξατομικευμένη επίδραση των ταχέων μετακινήσεων στη καθημερινή ζωή. Η επιβολή του ιδεολογήματος της εξοικονόμησης χρόνου και της ταχύτητας έχει σαν βασικό στόχο να κάνει τους ανθρώπους να μην έχουν το χρόνο να σκεφτούν τι συμβαίνει γύρω τους αλλά και να αντιδράσουν με κριτήριο την αξία της ζωής, οι ταχείς ρυθμοί απονεκρώνουν πνευματικά τους ανθρώπους καθιστώντας τους υποχείρια της κυριαρχίας. Οι άνθρωποι κατάφερναν να μετακινηθούν εκατομμύρια χρόνια πριν την ανακάλυψη και την επιβολή του αυτοκινήτου. Το αυτοκίνητο, που σαν στόχο έχει να επιβάλλει τους φρενήρεις ρυθμούς που επιτάσσει η βιομηχανική παραγωγή και να αυτοματοποιήσει τις μετακινήσεις των ανθρώπων μέσα στα πλαίσια των δρόμων και των δομών του συστήματος, έχει καταφέρει να συμβάλλει περαιτέρω στην αποξένωση του ανθρώπου από το φυσικό κόσμο. Ο άνθρωπος-οδηγός μέσα στο σιδερένιο και γυάλινο κελί , το αυτοκίνητο δηλαδή, βλέπει το κόσμο γύρω του μέσα από το τζάμι σαν να βρίσκεται σε βιντεοπαιχνίδι. Δημιουργείται μια άτυπη αίσθηση εξουσίας απέναντι σε ό,τι κινείται γύρω του και πολλές φορές είναι μια εξουσία πάνω στη ζωή και το θάνατο τον όντων που τυχαίνει να βρίσκονται στο δρόμο του. Αυτή η εξουσιαστική σχέση εμβαθύνει όταν μπαίνουν διλήμματα που λένε ότι η ανθρώπινη ζωή αξίζει περισσότερο από αυτή των ζώων και έτσι δικαιολογούνται οι τόσο συχνοί θάνατοι. Όμως τα ζώα δεν απείλησαν ποτέ την ζωή με τις μετακινήσεις τους απαξιώνοντας κάθε ζωντανή οντότητα όπως γίνεται σήμερα με τη χρήση του αυτοκινήτου. Η ζωή κάθε ζώου είναι σημαντική για το ίδιο και τους συντρόφους του, κατά τον ίδιο τρόπο που η ζωή ενός ανθρώπου είναι σημαντική για τους οικείους του, το ιδεολόγημα της ανωτερότητας της ανθρώπινης ζωής, αποτελεί σαθρή απόδειξη του που μας οδηγεί ο ανθρωποκεντρισμός, σε μια άνευ προηγουμένου εξαφάνιση των ειδών όπως συμβαίνει και με την καφέ αρκούδα. Το αυτοκίνητο και όλο το σύμπλεγμα των ταχέων μετακινήσεων είναι αναπόσπαστο κομμάτι του βιομηχανικού τεχνολογικού συστήματος και άρρηκτα συνδεδεμένο με την επικράτηση και παγκοσμιοποίηση των δομών της κυριαρχίας.

 Ο βιομηχανικός πολιτισμός αποτελεί μια γάγγραινα στο σώμα του πλανήτη, επεκτείνεται ραγδαία μέχρι τη τελική καταστροφή κάθε μορφής ζωής. Η ανθρωποκεντρική λογική συμβάλει στο να μην βλέπουν οι άνθρωποι τη καταστροφή που συντελείται και εντείνεται μιας και θεωρούν πως η δική τους επιβίωση είναι εξασφαλισμένη ακόμα και αν χαθεί κάθε τι ζωντανό. Ζούμε σε ένα κόσμο που η κυριαρχία με την αρωγή του κράτους έχει καταφέρει να ελέγχει τις συνειδήσεις των ανθρώπων υπνωτίζοντάς τους με τα ναρκωτικά του πολιτισμού και την τεχνολογική εξημέρωση, κάνοντας τους να πιστεύουν ότι είναι μοναδικοί σε σχέση με τα υπόλοιπα ζώα και τη ζωή στη γη και πως βρίσκονται σε έναν αέναο ανταγωνισμό με τη φύση.

 Είναι λοιπόν αναγκαίο για τη ζωή και την ελευθερία όλων να συγκρουστούμε με τον πολιτισμό, το κράτος και τις δομές του, να καταστρέψουμε το τεχνολογικό σύστημα και τη βιομηχανία, να αποδομήσουμε την ανθρωποκεντρική λογική και να ζήσουμε στο φυσικό μας σπίτι τη γη που μας έθρεψε για εκατομμύρια χρόνια με αρμονία πριν την εμφάνιση της κυριαρχίας και του πολιτισμού.

 Μπορούμε και θέλουμε να αγωνιστούμε γι’ αυτό τον σκοπό, είναι η μόνη ειλικρινής στάση απέναντι στην άγρια ζωή που πολεμιέται από τις μηχανές και την κοινωνία τους.

 Αγώνας για την ζωή, την ελευθερία και την αναρχία. Αγώνας για την ολική απελευθέρωση.

Το Ανοιχτό Συντονιστικό Θεσσαλονίκης ενάντια στα μεταλλεία χρυσού καλεί σε πορεία ενάντια στο χρυσό θάνατο και στο καθεστώς τρομοκρατίας που έχει επιβληθεί τον τελευταίο καιρό στους αγωνιζόμενους κατοίκους της Χαλκιδικής.

Όλες και όλοι το Σάββατο 9 Μαρτίου στις 11.30πμ, μπροστά στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, για να σπάσουμε την τρομοκρατία κράτους-εταιρίας, την προσπάθεια καθορισμού του δίκιου του αγώνα μέσω πιστοποιητικών νομιμοφροσύνης και τη φίμωση- από τα καθεστωτικά ΜΜΕ-όσων
αντιμάχονται τον χρυσό θάνατο, αντιτάσσοντας την αντίσταση, την αξιοπρέπεια και την αλληλεγγύη.

Ο αγώνας ενάντια στα μεταλλεία στη Χαλκιδική δεν ξεκινάει τώρα που τον θυμήθηκαν τα δελτία των 8. Πρόκειται για έναν πολύχρονο, μαζικό και πολύμορφο κοινωνικό αγώνα, που η εκάστοτε έκφραση και έντασή του καθορίζεται από τις συνθήκες μέσα στις οποίες συντελείται. Άλλοτε περιλαμβάνει πορείες στο χωριό ή στο βουνό, άλλοτε αποκλεισμούς δρόμων και άλλοτε καταστροφές των εγκαταστάσεων της εταιρείας, όπως αυτή που έγινε τα ξημερώματα της Κυριακής 17/2/2013, στο εργοτάξιο της Ελληνικός Χρυσός, στην τοποθεσία Σκουριές του όρους Κάκαβος στη Μ.Παναγιά Χαλκιδικής. Από την Κυριακή μέχρι και σήμερα, οι δυνάμεις καταστολής, στο πλαίσιο του δόγματος της μηδενικής ανοχής, και χρησιμοποιώντας μεθόδους αντιποίνων, εισβάλλουν βίαια σε σπίτια και καφενεία και προσαγάγουν αγωνιζόμενους κατοίκους, βάσει υποδείξεων της εταιρείας, στοχεύοντας κατά προτεραιότητα σε μέλη των επιτροπών αγώνα. Τους κρατούν αδικαιολόγητα στην ασφάλεια, χωρίς να επιτρέπουν την παρουσία δικηγόρων, προσπαθώντας να τους εκφοβίσουν και να θίξουν την αξιοπρέπειά τους και πραγματοποιούν λήψη γενετικού υλικού (DNA), χωρίς να έχουν καν απαγγελθεί κατηγορίες. Στο ίδιο πλαίσιο, έχουν προσαγάγει και αλληλέγγυους, με πρόφαση τη συμμετοχή τους σε προηγούμενες κινητοποιήσεις στην περιοχή.

Η επιθετική αυτή στάση του κράτους αποσκοπεί προφανώς στο φακέλωμα των αγωνιζόμενων και στην τρομοκράτηση όσων τάσσονται ενάντια στις μεταλλευτικές δραστηριότητες στην περιοχή, προκειμένου να καμφθεί κάθε αντίσταση και να αποφευχθεί η διάχυση του αγώνα έξω από τα στενά πλαίσια της περιοχής. Προσάπτοντας μάλιστα κατηγορίες περί ηθικής αυτουργίας, οι οποίες, στην προκειμένη περίπτωση, αποτελούν ξεκάθαρες φρονηματικές διώξεις, επίκαιρες πλέον στην εποχή της τρομοκρατίας όπου ζούμε, η εξουσία ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην αέναη προσπάθεια της να καταστείλει τους κοινωνικούς αγώνες. Διαφαίνεται πια καθαρά ότι συνιστά ποινικό αδίκημα για τη δημοκρατία τους ακόμα και το να εκφράζεις ελεύθερα τη γνώμη σου και την αντίθεση σου σε καταστροφικά έργα που έχουν άμεσες συνέπειες όχι μόνο για τη φύση αλλά και για την ίδια τη ζωή.
Ταυτόχρονα, ως πιστά εργαλεία της εξουσίας και προκειμένου να προστατέψουν τα συμφέροντα των αφεντικών (τους), τα Μέσα Μαζικής Εξαπάτησης επιχειρούν τον τελευταίο καιρό να μετατοπίσουν την προσοχή σε μια κουβέντα περί βίας και ανομίας, στήνοντας παράλληλα ένα πολυδιάστατο επικοινωνιακό παιχνίδι, με σκοπό την προπαγάνδιση για τα υποτιθέμενα οφέλη της επένδυσης. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζουν τα κοινωνικά τμήματα που αγωνίζονται ενάντια στην υλοποίηση του έργου ως αντιδραστικές μειοψηφίες και τους αγώνες τους ως αποσπασματικούς, ή/και ως ξενόφερτη βία, συνεχίζοντας να αποκρύπτουν το περιβαλλοντικό και κοινωνικό έγκλημα που ήδη συντελείται στην περιοχή από το σκάνδαλο της μεταβίβασης των μεταλλείων Κασσάνδρας μέχρι και σήμερα. Ένα έγκλημα που καταδεικνύεται από αντίστοιχα παραδείγματα σε Τουρκία, Φιλανδία, Στρατώνι, κ.α. και από τις πολυάριθμες – τεχνηέντως αποσιωπημένες – επιστημονικές μελέτες που τονίζουν κατηγορηματικά την έκταση των μη αναστρέψιμων επιπτώσεων που θα επιφέρουν οι μεταλλευτικές δραστηριότητες στο περιβάλλον και κατ’ επέκταση σε όλες τις παραγωγικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην περιοχή.

Βέβαια, η συμπαιγνία κράτους, κεφαλαίου και ΜΜΕ έχει δείξει το πρόσωπό της ήδη από το Μάρτιο του 2012, όταν η τραμπούκικη επίθεση μισθοφόρων της εταιρείας σε αγωνιζόμενους κατοίκους, που είχε ως αποτέλεσμα σοβαρούς τραυματισμούς, αλλά και την καταστροφή – με εμπρησμό – του φυλακίου αγώνα στις Σκουριές, έστρωσε το δρόμο για την εγκατάσταση της εταιρείας στο βουνό. Καθόλη τη διάρκεια του περασμένου χρόνου, η δραστηριότητα της εταιρείας προστατευόταν τόσο από πρωτοφανή μεγέθη δυνάμεων καταστολής και εταιρείες σεκιούριτι, όσο και από τη σιωπή των καθεστωτικών ΜΜΕ, που έχουν φιμώσει τη φωνή των τοπικών αντιστεκόμενων κοινωνιών και αποκρύψει τις πολυάριθμες δράσεις ενός μαζικού κινήματος, ακόμα και στις περιπτώσεις που η βία κράτους-εταιρείας ήταν τέτοιου μεγέθους που από τύχη δεν προκάλεσε θάνατο (πλαστικές σφαίρες, δακρυγόνα σε ευθεία βολή ή ρίψη μέσα σε αυτοκίνητα, ξυλοδαρμοί).

Η παραπληροφόρηση και η εντεινόμενη καταστολή δεν πρόκειται να κάμψει τον αγώνα των αντιστεκόμενων κατοίκων. Είναι γνωστές πλέον οι πρακτικές της κρατικής τρομοκρατίας, της αστυνομικής βίας, της φίμωσης και ποινικοποίησης κάθε μορφής διαμαρτυρίας. Γι αυτό και η αγριότητα των διώξεων είναι αναμενομένη και δεν μας τρομοκρατεί. Στεκόμαστε αλληλέγγυες και αλληλέγγυοι στον αγώνα των κατοίκων ενάντια στα μεταλλεία, που αρνείται να υποταχθεί στην καπιταλιστική λογική της αστικής ευτυχίας, χωρίς να διαπραγματευόμαστε τη νομιμότητα του, όπως αυτή ορίζεται στα πλαίσια της αστικής δημοκρατίας, γιατί μας αρκεί ότι είναι δίκαιος!

Για άλλη μια φορά στο πλαίσιο της ευρύτερης καταστολής, με σκοπό να καταβροχθίσουν ότι έχει απομείνει και από την άλλη να μας πείσουν ότι αυτό είναι αναπόφευκτο, το κράτος και τα μαγαζάκια του, εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των πολυεθνικών, προσπαθούν να φιμώσουν τους αγωνιστές και να τους στείλουν στον καναπέ τους. Ακόμα χειρότερα, πέρα από το «μάθημα» που θέλουν να δώσουν σε όσους ανθρώπους αντιδρούν, προσπαθούν να λειτουργήσουν παραδειγματικά σε όσους εξετάζουν ακόμα το ενδεχόμενο να σηκωθούν από αυτόν, να βγουν στους δρόμους, στα δάση, στα βουνά και να υπερασπιστούν τους ίδιους, τα άλλα ζώα και τη φύση.

Από την κατασκευή του καταστροφικού αιολικού «δάσους» της γαλλικής πολυεθνικής EDF και των θυγατρικών της στο Αποπηγάδι, μέχρι το ξερίζωμα φυσικών ζωντανών δασικών εκτάσεων για την εγκατάσταση μεταλλείων χρυσού και χαλκού της ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ (θυγατρικής της καναδικής πολυεθνικής Eldorado Gold Corporation) στις Σκουριές της Β.Α. Χαλκιδικής, παίζεται ένα έργο που δεν έχει ξεκινήσει τώρα. Από την αρχή της συστηματικής εξόρυξης τα ορυχεία αποτελούσαν πηγή αιματοβαμμένου πλούτου πάνω στις πλάτες ανθρώπινων και μη δούλων, ξεζουμίζοντας και δηλητηριάζοντας τους ίδιους και τη γη. Σήμερα αντί για τα καθρεφτάκια στους ιθαγενείς, μας πουλάνε παραμύθια πράσινης ανάπτυξης, επενδύσεων και θέσεων εργασίας που, όχι μόνο δεν πείθουν κανένα, αλλά δείχνουν και το θράσος τους. Από τη μια μαστίγιο και εξαθλίωση που οι ίδιοι δημιούργησαν και από την άλλη η λύση-καρότο. Και αυτοί που δεν πείθονται, βρίσκονται στο στόχαστρο.

Καταστολή, προσαγωγές, συλλήψεις και μπόλικο ξύλο από εταιρείες, κράτος και τους μπράβους τους που επιτίθενται άμεσα ή με πιο περίτεχνα «δημοκρατικά» μέσα και κατηγορίες καθημερινής πλέον χρήσης: τελικά ποιοι πάνε να «προκαλέσουν βαριές σωματικές βλάβες» τώρα και στο μέλλον καταστρέφοντας νερό, γη, οξυγόνο, και όσους εξαρτώνται από αυτά; Η εφαρμογή του νόμου και η δικαιοσύνη τους βρίσκουν στο λεξικό της εξουσίας ορισμούς πολύ διαφορετικούς από τους δικούς μας. Στο δικό μας λεξικό ερμηνεύονται ως τραμπουκισμός, επιβολή των συμφερόντων τους, στοχοποίηση, λεηλασία. Αυτά που ονομάζουν «παράνομη βία», «στάση», «αντίσταση» και «ηθικό αυτουργό» για μας σημαίνουν υπεράσπιση της ζωής με λόγο και με πράξη και ανάγκη για συλλογικοποίηση του αγώνα.

Η θέληση για εξουσία και υποταγή δεν σταματά πουθενά. Ούτε πάνω στους ανθρώπους, ούτε στα άλλα ζώα, ούτε στη γη που τους δίνει ζωή.

Το ποσοστό της ανθρωπότητας που μένει σε πόλεις αυξάνεται εκθετικά, μαζί με την βιομηχανοποίηση. Η μεγαλούπολη είναι η τελευταία μορφή αστικού περιβάλλοντος, παρεμβάλλοντας όλο και περισσότερο τον εαυτό της ανάμεσα στην ανθρώπινη ζωή και την βιόσφαιρα.

Η πόλη είναι επίσης ένα φράγμα ανάμεσα στους έγκλειστους κατοίκους της, ένας κόσμος αγνώστων. Στην πραγματικότητα, όλες οι πόλεις στην παγκόσμια ιστορία ιδρύθηκαν από αγνώστους και ξένους, που εγκαταστάθηκαν μαζί σε μοναδικά, προηγουμένως άγνωστα περιβάλλοντα. Είναι η κουλτούρα της κυριαρχίας στο κέντρο της, στο ύψος της, στην πιο κυρίαρχη μορφή της. Ο Joseph Grange είναι βασικά, δυστυχώς, σωστός λέγοντας πως είναι ‘κατεξοχήν, το μέρος όπου οι ανθρώπινες αξίες έρχονται στην πιο απτή τους έκφραση.’{1} Φυσικά, η λέξη ‘άνθρωπος’ λαμβάνει το πλήρως παραμορφωμένο της νόημα στο αστικό περιβάλλον, ειδικότερα στο σημερινό. Όλοι μπορούν να δούνε το μοντέρνο ‘επίπεδο τοπίο’ στον λιτό όρο του Norberg – Schulz (1969), οι Ζώνες του Τίποτα της ανυπαρξίας του τόπου, όπου ο τοπικισμός και η ποικιλία μειώνονται σταθερά, αν δεν εξαλείφονται. {2} Το σουπερμάρκετ, το Mall, η αίθουσα αναμονής των αεροδρομίων, είναι παντού ίδια, ακριβώς όπως το γραφείο, το σχολείο, το διαμέρισμα, το νοσοκομείο και η φυλακή μόλις και μετά βίας διακρίνονται το ένα από το άλλο, στις ίδιες μας τις πόλεις. {3}

Οι μεγαλουπόλεις έχουν πιο πολλά κοινά μεταξύ τους παρά με οποιονδήποτε άλλον από τους κοινωνικούς οργανισμούς. Οι πολίτες τους τείνουν να ντύνονται το ίδιο και να καταναλώνουν την ίδια παγκόσμια κουλτούρα, κάτω από μια σταθερά πιο ολοκληρωμένη ματιά παρακολούθησης. Αυτό είναι το αντίθετο του να ζεις σε έναν συγκεκριμένο τόπο στη Γη, με σεβασμό για την μοναδικότητα του. Αυτές τις μέρες, όλοι οι τόποι μετατρέπονται σε αστικούς τόπους – δεν υπάρχει σημείο στον πλανήτη που δεν θα μπορούσε να γίνει έστω σχεδόν αστικό κατά την στροφή ενός δορυφόρου. Έχουμε εκπαιδευτεί και εξοπλιστεί να πλάθουμε τους τόπους σαν να είναι αντικείμενα. Μια τέτοια εκπαίδευση είναι υποχρεωτική σε αυτή την Ψηφιακή Εποχή, που κυριαρχείται από τις πόλεις και τις περιοχές του μετρό σε πρωτοφανές βαθμό στην ιστορία.

Πως έχει έρθει να περάσει αυτό; Όπως το τοποθετεί ο Weber, ‘κάποιος/α μπορεί να βρει τίποτα ή τα πάντα στα όρια της πόλης εκτός από την ειδοποιούσα αρχή που δημιουργεί την ίδια την πόλη.’ {4} Αλλά είναι ξεκάθαρο ποιος είναι ο θεμελιώδης μηχανισμός/ δυναμική/ ‘αρχή’ και ποιος ήταν πάντοτε. Καθώς συνεχίζει ο Weber: ‘Κάθε συσκευή στην πόλη που διευκολύνει το εμπόριο και την βιομηχανία, προετοιμάζει το έδαφος για περαιτέρω καταμερισμό και εξειδίκευση της εργασίας.’ {5} Περαιτέρω μαζικοποίηση, τυποποίηση, ισορροπία.

Καθώς τα εργαλεία έγιναν συστήματα τεχνολογίας – δηλαδή, όταν αναπτύχθηκε η κοινωνική πολυπλοκότητα – εμφανίστηκε η πόλη. Η πόλη – μηχανή ήταν το πιο πρώιμο και το μεγαλύτερο τεχνολογικό φαινόμενο, το αποκορύφωμα του καταμερισμού της εργασίας. Ή όπως ο Lewis Mumford το χαρακτήρισε, ‘το σήμα της πόλης είναι η σκόπιμη κοινωνική της πολυπλοκότητα’. {6} Οι δύο τρόποι σε αυτό το πλαίσιο είναι ίδιοι. Οι πόλεις είναι τα πιο πολύπλοκα αντικείμενα που εφευρέθηκαν ποτέ, όπως η αστικοποίηση είναι ένα από τα κύρια μέτρα της ανάπτυξης.

Η επερχόμενη παγκόσμια πόλη τελειοποιεί τον πόλεμο της στην φύση, εξαλείφοντας την για χάρη του τεχνητού, και μειώνοντας την ύπαιθρο σε απλά ‘περίχωρα’ που συμμορφώνονται στις αστικές προτεραιότητες. Όλες οι πόλεις είναι αντιθετικές με τη γη.

Το ‘Προχωρώντας στην Πόλη’ του Certeau έχει μάλλον μια απόκοσμη ποιότητα, δεδομένου του θέματος του και του γεγονότος πως είναι γραμμένο το 2000. Ο Certeau είδε το Παγκόσμιο Εμπορικό Κέντρο (World Trade Center) ως ‘την πιο μνημειώδη φιγούρα’ της Δυτικής αστυφιλίας και ένιωσε πως ‘το να ανυψωθείς στην κορυφή (του) είναι το να παρασυρθείς από την αναμονή της πόλης.’ {7} Η βιωσιμότητα της πόλης εισήλθε στο αναπόφευκτο στάδιο του αμφίβολου, συνοδευμένο από την αύξηση του άγχους – όχι όμως της δημιουργίας του – την 11η Σεπτέμβρη (9/11). Η βαθιά αμφιθυμία για την αστική ζωή, αισθητή σε όλη την βασιλεία του πολιτισμού, έχει γίνει πολύ πιο έντονη.

Η εξημέρωση έκανε δυνατό τον πολιτισμό, και η εντατική εξημέρωση έφερε περαιτέρω την αστική κουλτούρα. Οι πρωταρχικές κηπουρικές κοινότητες – οικισμοί και χωριά – αντικαταστάθηκαν από τις πόλεις καθώς η μαζικοποιημένη γεωργία έλαβε τον έλεγχο. Ένας διαρκής δείκτης αυτής της αλλαγής είναι μεγαλιθικά μνημειώδης. Στα πρώιμα Νεολιθικά μνημεία βρίσκονται όλες οι ποιότητες της πόλης: διαρκείς κατοίκηση, μονιμότητα, πυκνότητα, μια ορατή ανακοίνωση της θριαμβευτικής πορείας της γεωργίας πάνω από την τροφοσυλλογή. Η θεαματική συγκέντρωση της πόλης είναι ένα σημαντικό σημείο καμπής στην ανθρώπινη εξέλιξη της κουλτούρας, η άφιξη του πολιτισμού στην πλήρη, ολοκληρωτική του αίσθηση.

Έχουν υπάρξει πολιτισμοί χωρίς πόλεις (π.χ. ο πρώιμος πολιτισμός των Μάγια), αλλά όχι πολλοί. Πιο συχνά είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό και αναπτύσσονται με μια σχετικά ξαφνική δύναμη, ως εάν η ενέργεια που καταστέλλεται από την εξημέρωση πρέπει να ξεσπάσει σε ένα νέο επίπεδο της λογικής του ελέγχου. Ωστόσο, η αστική έκρηξη δεν διαφεύγει κάποιες κακές κριτικές. Στην Εβραϊκή παράδοση, ήταν  ο Κάιν, ο δολοφόνος του Άβελ, που ίδρυσε την πρώτη πόλη. Παρομοίως, τέτοιες αστικές αναφορές όπως η Βαβυλώνα, ο Πύργος της Βαβέλ, και τα Σόδομα και τα Γόμορρα είναι πλήρως αρνητικές. Μια βαθιά αμφιθυμία για τις πόλεις είναι, στην πραγματικότητα, μια σταθερά του πολιτισμού.

Περίπου το 4000 π.Χ. εμφανίστηκαν οι πρώτες πόλεις στην Μεσοποταμία και την Αίγυπτο, όταν τα πολιτικά μέσα σχεδιάστηκαν για την διοχέτευση των πλεονασμάτων που δημιουργήθηκαν από ένα νέο γεωργικό ήθος στα χέρια της κυβερνούσας μειονότητας. Αυτή η ανάπτυξη απαιτούσε οικονομική εισαγωγή από όλο και πιο ευρύτερες περιοχές παραγωγής – οι μεγάλης κλίμακας, συγκεντρωτικοί, γραφειοκρατικοί θεσμοί δεν θα αργούσαν να εμφανιστούν. Τα χωριά μετατράπηκαν σε όλο και περισσότερο εξειδικευμένες στρατηγικές για την μεγιστοποίηση της παραγωγής μεγαλύτερων πλεονασμάτων που έρρεαν προς τις πόλεις. Μεγαλύτερη παραγωγή των σιτηρών, για παράδειγμα, μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με πρόσθετη εργασία και περισσότερο εξαναγκασμό. Η αντίσταση συνέβη μέσα σε αυτό το γνωστό πλαίσιο, καθώς οι πιο πρωτόγονες αγροτικές κοινότητες μετατράπηκαν βίαια σε διαχειριζόμενες πόλεις, όπως η Νινευή. Για να αναφέρουμε άλλο ένα παράδειγμα, οι νομαδικές φυλές του Σινά αρνήθηκαν να εργαστούν στα ορυχεία χαλκού για τους αιγύπτιους ηγέτες. {8} Οι μικροϊδιοκτήτες εκδιώχθηκαν από την γη στις πόλεις – αυτό το εκτόπισμα είναι ένα βασικό μέρος του γνώριμου μοτίβου που συνεχίζεται σήμερα.

Η αστική πραγματικότητα έχει να κάνει κυρίως με το εμπόριο και τις συναλλαγές, με μια σχεδόν πλήρη εξάρτηση στην υποστήριξη από εξωτερικούς χώρους για την συνέχεια της ύπαρξης της. Για να εγγυηθούν μια τέτοια τεχνητή διαβίωση, οι πατέρες της πόλης στρέφονται αναπόφευκτα στον πόλεμο, αυτό το χρόνιο προϊόν ανάγκης του πολιτισμού. ‘Κατάκτηση στο εξωτερικό και καταστολή στην πατρίδα,’ με τα λόγια του Stanley Diamonds, είναι ένας καθοριστικός χαρακτηρισμός των πόλεων από την προέλευση τους. {9} Οι πρώιμες Σουμερικές πόλεις – κράτη, για παράδειγμα, βρίσκονταν συνεχώς σε κατάσταση πολέμου. Ο αγώνας για σταθερότητα των οικονομικών της αστικής αγοράς ήταν μια αδιάκοπη υπόθεση για την επιβίωση. Οι στρατοί και οι πολεμικές επιχειρήσεις ήταν θεμελιώδους αναγκαιότητας, ειδικότερα δεδομένου του ενσωματωμένου επεκτατικού χαρακτήρα της αστικής δυναμικής. Η Ουρούκ, η μεγαλύτερη πόλη της Μεσοποταμίας εκείνης της εποχής (2700 π.Χ.), καυχιόταν ένα διπλό τείχος με έξι μίλια μάκρος, οχυρωμένο από 900 πύργους. Από αυτή την πρώιμη περίοδο έως και τον Μεσαίωνα, στην ουσία όλες οι πόλεις είχαν οχυρωμένες φρουρές. Ο Ιούλιος Καίσαρας χρησιμοποίησε την λέξη oppidum (φρουρά) για να δηλώσει κάθε πόλη της Γαλατίας.

Τα πρώτα αστικά κέντρα επίσης αποκαλύπτουν σταθερά ένα ισχυρό τελετουργικό προσανατολισμό. Η κίνηση μακριά από μια έμφυτη, βασισμένη στη Γη πνευματικότητα με έμφαση σε ιερούς ή υπερφυσικούς χώρους, λαμβάνει μια περαιτέρω παραμόρφωση με κυριολεκτικά ισχυρούς αστικούς ναούς και τάφους που προκαλούν δέος. Η ανύψωση των θεών μιας κοινωνίας αντιστοιχούσε στην αυξανόμενη πολυπλοκότητα και διαστρωμάτωση της κοινωνικής δομής της. Με την ευκαιρία, τα θρησκευτικά μνημεία δεν ήταν μόνο μια τακτική επαγωγής υπακοής από αυτούς στην εξουσία – ήταν επίσης ένα βασικό όχημα για την διάδοση της εξημέρωσης. {10}

Αλλά η πραγματική αύξηση της κυριαρχίας ξεκίνησε όχι μόνο με την εντατική γεωργία – και με την εμφάνιση των συστημάτων γραφής όπως ο Childe, ο Levi-Strauss και άλλοι έχουν σημειώσει – αλλά με την μεταλλουργία. Διαδεχόμενη το αρχικό Νεολιθικό στάδιο του πολιτισμού, η Εποχή του Χαλκού και ακόμα πιο πολύ η Εποχή του Σιδήρου έφερε την αστικοποίηση στην πλήρη κεντρικότητα του. Σύμφωνα με τον Toynbee, ‘Αν η αύξηση του μεγέθους των πόλεων μέσα στην πορεία της ιστορίας παρουσιάζεται οπτικά με την μορφή μιας καμπύλης, αυτή η καμπύλη θα βρεθεί να έχει ίδια διαμόρφωση με την καμπύλη που παρουσιάζει την αύξηση της δραστικότητας της τεχνολογίας.’ {11} Και με τον αυξανόμενο αστικοποιημένο χαρακτήρα της κοινωνικής ζωής, η πόλη μπορεί να ιδωθεί σαν ένα δοχείο. Οι πόλεις, σαν τα εργοστάσια που υπάρχουν ήδη, βασίζονται στον περιορισμό. Οι πόλεις και τα εργοστάσια δεν είναι ποτέ στην βάση τους επιλεγμένα ελεύθερα από τους ανθρώπους που βρίσκονται μέσα τους: η κυριαρχία τους κρατάει εκεί πέρα. Ο Αριστοφάνης το τοποθέτησε πολύ καλά στο δημιούργημα του το 414 π.Χ. ‘Οι Όρνιθες’ : ‘Μια πόλη πρέπει να αυξηθεί για να σπιτώσει όλα τα πουλιά – έπειτα πρέπει να φράξεις τον αέρα, τον ουρανό, τη γη, και να τα περιβάλλεις με τείχη, όπως στην Βαβυλώνα.’

Τα κράτη όπως τα ξέρουμε υπήρχαν ήδη εκείνη την περίοδο, και οι ισχυρές πόλεις αναδύθηκαν σε πρωτεύουσες, οι τόποι της κρατικής εξουσίας. Η πολιτική κυριαρχία πάντοτε έρεε από αυτά τα αστικά κέντρα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αγρότες αφήναν πίσω τους μία γνώριμη και μισητή σκλαβιά για νέες, αρχικά άγνωστες μορφές δουλείας και δεινών. Η πόλη, ήδη μια περιοχή της τοπικής εξουσίας και του πολέμου, είναι ένα εκκολαπτήριο μολυσματικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένης της πανούκλας, και φυσικά ενισχύει σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις της πυρκαγιάς, του σεισμού, και άλλων κινδύνων.

Για χιλιάδες γενιές οι άνθρωποι σηκώνονταν το ξημέρωμα και κοιμόντουσαν αφού έπεφτε ο ήλιος, αναπαυόμενοι στις δόξες της ανατολής, της δύσης, και του έναστρου ουρανού. Πριν μισή χιλιετία, οι καμπάνες και τα ρολόγια της πόλης ανακοίνωσαν μια όλο και πιο αυξανόμενα ρυθμισμένη και στην τάξη καθημερινή ζωή, η βασιλεία της αστικής χρονομέτρησης. Στον νεωτερισμό, ο χρόνος ζωής εξαφανίζεται: ο χρόνος γίνεται ένας πόρος, μια αντικειμενοποιημένη υλικότητα. Ο μετρημένος, πραγμοποιημένος χρόνος απομονώνει το άτομο στο δυναμικό πεδίο της εμβάθυνσης της διαίρεσης και του διαχωρισμού, της συνεχώς μειωμένης ολότητας. Η επαφή με τη Γη υποχωρεί, καθώς η αστικοποίηση αυξάνεται – και όπως ο Hogarth το απεικόνισε στις εικόνες του Λονδίνου στα μέσα του 18ου αιώνα, η φυσική επαφή ανάμεσα στους ανθρώπους μειώνεται δραματικά. Αυτή την περίοδο ο Nicolas Chamfort δήλωσε, ‘το Παρίσι είναι μια πόλη γεμάτη από γλέντια και απολαύσεις, όπου τα τέσσερα πέμπτα των κατοίκων πεθαίνουν από θλίψη.’ {12} Στο ‘Emile’ (1762), ο Ρουσώ το βάζει πιο προσωπικά – ‘Αντίο, Παρίσι. Αναζητούμε τον έρωτα, την ευτυχία, την αθωότητα. Ποτέ δεν θα είμαστε αρκετά μακριά από σένα.’ {13} Το διαχυτικό βάρος της αστικής ύπαρξης διείσδυσε ακόμα και στα πιο ζωτικής σημασίας εξωτερικά πολιτικά φαινόμενα, συμπεριλαμβανομένης της Γαλλικής Επανάστασης. Πληθυσμοί στο επαναστατημένο Παρίσι συχνά φαίνονταν παράξενα απαθής, προτρέποντας τον Richard Sennett να ανιχνεύσει εκεί τα πρώτα έντονα σημάδια σύγχρονης αστικής παθητικότητας. {14}

Τον επόμενο αιώνα ο Ένγκελς, σε αντίθετη πλευρά, αποφάσισε πως η πόλη είναι αυτή στην οποία το προλεταριάτο πετυχαίνει την ‘πληρέστερη κλασική του τελειότητα.’ {15} Αλλά ο Tocqueville είχε ήδη δει πως τα άτομα στις πόλεις ένιωθαν ‘ξένοι με τα πεπρωμένα των άλλων.’ {16} Αργότερα στον 19ο αιώνα, ο Durkheim σημείωσε πως η αυτοκτονία και η παράνοια αυξάνονται με την μοντέρνα αστικοποίηση. Στην πραγματικότητα, μια αίσθηση εξάρτησης, μοναξιάς, και κάθε είδους συναισθηματικής διαταραχής δημιουργούνται, δίνοντας χώρο στην αντίληψη του Benjamin πως, ‘Ο φόβος, η μεταστροφή, και ο τρόμος ήταν η κίνηση που η μεγάλη πόλη προκάλεσε σε αυτούς που την παρατήρησαν για πρώτη φορά.’ {17} Οι τεχνολογικές εξελίξεις στις περιοχές λυμάτων και άλλων προκαλούμενων αποχετεύσεων, ενώ απαιτούνται για την άνθιση της μητρόπολης, επίσης επιτρέπουν την αστικοποίηση και την περαιτέρω της ανάπτυξη. Η ζωή στις πόλεις είναι δυνατή μόνο με μια τέτοια συνεχή τεχνολογική υποστήριξη.

Ως το 1900 ο Georg Simmel αντιλήφθηκε πως το ζώντας στις πόλεις δεν φέρνει μόνο μοναξιά, αλλά επίσης και το απόθεμα ή το συναισθηματικό μούδιασμα που το επιδεινώνει. Όπως είδε ο Simmel, αυτό είναι πολύ κοντά αναλογικά στις επιδράσεις της βιομηχανικής ζωής γενικότερα: ‘Συνέπεια, μετρησιμότητα, ακρίβεια εξαναγκάζουν τη ζωή μέσα από την πολυπλοκότητα και την επέκταση της μητροπολιτικής ύπαρξης.’ {18} Η αστική χαύνωση και ανικανότητα που εκφράζεται στην πρώιμη ποίηση του T.S. Eliot, για παράδειγμα, βοηθά στην συμπλήρωση αυτής της εικόνας της μειωμένης ζωής.

Ο όρος ‘προάστιο’ χρησιμοποιούταν από τον Shakespeare και τον Milton προς την σύγχρονη έννοια σε μεγάλο βαθμό, αλλά δεν ήταν μέχρι την επίθεση της βιομηχανοποίησης που το φαινόμενο των προαστίων πραγματικά αναδύθηκε. Έτσι, η οικιστική ανάπτυξη εμφανίστηκε στα περίχωρα των Αμερικανικών μεγαλουπόλεων ανάμεσα στο 1815 και 1860. Ο Μαρξ αναφέρεται στον καπιταλισμό ως ‘η αστικοποίηση της υπαίθρου’ {19} – η άνοδος των προαστίων πραγματικά αύξησε τα βήματα του, στη σύγχρονη έννοια του, αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι εξευγενισμένες τακτικές μαζικής παραγωγής δημιούργησαν μια φυσική συμμόρφωση που να ταιριάζει και να μεγεθύνει την κοινωνική συμμόρφωση. {20} Αβαθές, ομογενοποιημένο, ένα θερμοκήπιο του καταναλωτισμού περιφραγμένο με εμπορικά κέντρα και λεωφόρους, το προάστιο είναι το περαιτέρω υποβαθμισμένο αποτέλεσμα της πόλης. Ως τέτοιες, οι διαφορές ανάμεσα στο άστυ και το προάστιο δεν πρέπει να υπερεκτιμώνται ή να θεωρούνται ποιοτικές. Η αποξένωση, που διευκολύνεται από μια συστοιχία συσκευών υψηλής τεχνολογίας – iPods, κινητά τηλέφωνα, κλπ. – είναι τώρα η τάξη της εποχής, ένα πολύ αποτελεσματικό φαινόμενο. {21}

Ο πολιτισμός, όπως είναι ξεκάθαρο από την αρχική σημασία της λέξης στα Λατινικά, είναι αυτό που συμβαίνει στις πόλεις. {22} Περισσότερος από τον μισό πληθυσμό του κόσμου τώρα ζει σε πόλεις. Η McDonalds-ιοποίηση περιοχών όπως της Kουάλα Λουμπούρ και της Σιγκαπούρης που έχουν γυρίσει τόσο αποφασιστικά την πλάτη τους στα δικά τους πλούσια περιβάλλοντα. Η επιτακτική αστικοποίηση είναι ένα συνεχές χαρακτηριστικό του πολιτισμού.

Μια ορισμένη διεστραμμένη γοητεία εξακολουθεί να επικρατεί για κάποιους, και έχει γίνει τόσο δύσκολο να αποδράσεις από την αστική ζώνη επιρροής. Υπάρχει ακόμα ένα τρεμόπαιγμα της ελπίδας για κοινότητα, ή έστω για μια εκτροπή, στην μητρόπολη. Και κάποιο/ες από εμάς παραμένουμε εδώ ώστε να μην χάσουμε επαφή με αυτό που νιώθουμε υποχρεωμένοι να καταλάβουμε, έτσι ώστε να μπορέσουμε να το φέρουμε στο τέλος του. Βέβαια, υπάρχουν και αυτοί/ες που αγωνίζονται για να εξανθρωπίσουν την πόλη, να αναπτύξουν δημόσιους κήπους και άλλες παροχές, αλλά οι πόλεις παραμένουν αυτό που ήταν πάντα. Οι περισσότεροι από τους κατοίκους τους αποδέχονται την αστική πραγματικότητα και προσπαθούν να προσαρμοστούν σε αυτήν, με την ίδια εξωστρεφή παθητικότητα που εκφράζουν προς τον περιβάλλοντα τεχνο-κόσμο.

Κάποιοι/ες πάντα προσπαθούν να μεταρρυθμίσουν το αμεταρρύθμιστο. Εμπρός, ας έχουμε ‘έναν καινούργιο νεωτερισμό’, ‘μια καινούργια στάση προς την τεχνολογία’, κλπ. κλπ. Η Julia Kristeva καλεί για ‘ένα κοσμοπολιτισμό ενός νέου είδους…’ {23} Τέτοιες κατευθύνσεις αποκαλύπτουν, ανάμεσα σε άλλα πράγματα, την πεποίθηση πως αυτά που θεωρούνται ευρέως βασικά για την κοινωνική ζωή θα είναι πάντα μαζί μας. Ο Max Weber έκρινε πως ο νεωτερισμός και η γραφειοκρατική λογική είναι ασφαλείς από τις αποδράσεις (escape-proof), ενώ ο Toynbee είδε την Οικουμενική Πόλη, όπως αποκάλεσε το στάδιο του γιγαντισμού που θα διαδεχθεί το στάδιο της μεγαλούπολης, ‘αναπόφευκτη’. {24} Ο Ellul αναφέρθηκε στην αστικοποίηση ως αυτό ‘που μπορεί να γίνει μόνο αποδεκτό.’ {25}

Ωστόσο, δεδομένης της σημερινής αστικής πραγματικότητας, και το πώς και το γιατί οι πόλεις ξεκίνησαν εξ αρχής και συνεχίζουν να υπάρχουν, αυτό που ο James Baldwin είπε για το γκέτο, εφαρμόζεται απόλυτα και για την πόλη: ‘Μπορεί να βελτιωθεί προς μια κατεύθυνση μόνο: να οδηγηθεί στην ανυπαρξία.’ {26} Επ’ ευκαιρίας, υπάρχει μια δυνατή ομοφωνία ανάμεσα στους αστικούς θεωρητικούς, πως ‘οι πόλεις είναι πρόσφατα διχασμένες και πολωμένες.’ {27} Το ότι οι φτωχοί και οι αυτόχθονες πρέπει να αστικοποιηθούν είναι μια άλλη πρωταρχική πτυχή της αποικιοκρατικής-ιμπεριαλιστικής ιδεολογίας.

Το πρωτότυπο μεγαλείο είναι ακόμα παρόν και υπογραμμισμένο στην σημερινή πόλη, με την ίδια σμίκρυνση και στέρηση της δύναμης από το άτομο. Η ανθρώπινη κλίμακα διαγράφεται από ψηλά κτίρια, η αισθητήρια στέρηση βαθαίνει, και οι κάτοικοι είναι επιτιθέμενοι από την μονοτονία, τον θόρυβο, και άλλους ρύπους. Ο κόσμος του κυβερνοχώρου είναι από μόνος του ένα αστικό περιβάλλον, επιταχύνοντας την ριζική παρακμή της φυσικής παρουσίας και σύνδεσης. Ο αστικός χώρος είναι το συνεχώς αναπτυσσόμενο (κάθετα και οριζόντια) σύμβολο της κατατρόπωσης της φύσης και του θανάτου της κοινότητας. Αυτό που έγραψε ο John Habberton το 1889 δεν θα μπορούσε να είναι πιο βάσιμο τώρα: ‘Μια σπουδαία πόλη είναι μια μεγάλη πληγή – μια πληγή που δεν μπορεί να θεραπευτεί ποτέ.’ {28} Ή όπως ο Kai W. Lee απάντησε στην ερώτηση εάν η μετάβαση σε βιώσιμες πόλεις είναι κάτι που μπορούμε να φανταστούμε: ‘Η απάντηση είναι όχι.’ {29}

Οι Copan, Palenque, και Tikal ήταν πλούσιες πόλεις του πολιτισμού των Μάγια που εγκαταλείφθηκαν στο υψηλότερο τους σημείο, ανάμεσα στο 600 και 900 μ.Χ. Με παρόμοια παραδείγματα από διάφορες κουλτούρες, τονίζεται μια πορεία προς τα εμπρός για μας. Η λογοτεχνία της αστικοποίησης έχει μόνο αυξηθεί σκοτεινότερη και πιο δυστοπική τα πρόσφατα χρόνια, καθώς η τρομοκρατία και η κατάρρευση ρίχνουν τις σκιές τους στα πιο αστήρικτα προϊόντα του πολιτισμού: στις πόλεις του κόσμου. Γυρίζοντας από την αιώνια δουλεία και χρόνια ασθένεια της αστικής ύπαρξης, ίσως να αντλήσουμε έμπνευση από τέτοιους τόπους όπως των πρώιμων αυτοχθόνων οικισμών σε αυτό που ονομάζεται τώρα Los Angeles Riser. Τόποι όπου η σφαίρα της ζωής έχει τις ρίζες της στην ύπαρξη μας ως άρτια εκπαιδευμένοι άνθρωποι σε αρμονία με τη Γη.



[1] Joseph Grange, The City: An Urban Cosmology (Albany: State Univsersity of New York Press, 1999), p. xv.
[2] Edward Relph, Place and Placelessness (London: Pion Ltd., 1976), p. 6.
[3] Meanwhile, phenomena such as “Old Town” areas and historical districts distract from tedium and standardization, but also underline these defining urban characteristics. The patented superficiality of postmodern architecture underlines it as well.
[4] Max Weber, The City, translated by Don Martindale and Gertrud Neuwirth (Glencoe, IL: The Free Press, 1958), p. 11.
[5] ibid., p. 21
[6] Lewis Mumford, The Culture of Cities (New York: Harcourt, Brace and Company, 1938), p. 6. For all of the valid historical concent, Mumford can also lapse into absurdity, e.g. “the city should be an organ of love....” in The City in History (New York, Harcourt. Brace, 1961), p. 575.
[7] Michel de Certeau, The Certeau Reader, edited by Graham Ward (London: Blackwell Publishers, 2000), p. 103.
[8] Stanley Diamond, In Search of the Primitive (New Brunswick, NJ: Transaction Books, 1974), p. 7.
[9] ibid., p. I.
[10] Andrew Sherratt, Economy and Society in Prehistoric Europe (Princeton: Princeton University Press., 1997), p. 562.
[11] Arnold Toynbee, Cities on the Move (New York: Oxford University Press 1970), p. 173.
[12] Nicolas Chamfort, quoted in James A. Clapp, The City, A Dictionary of Quotable Thought on Cities and Urban Life (New Brunswick, NJ: Center for Urban Policy Research, 1984), p. 51.
[13] Jean-Jacques Rousseau, Emile, translated by Allan Bloom (New York: Basic Books, 1979), p. 355.
[14] Richard Sennett, Flesh and Stone: the Body and the City in Western Civilization (New York: W. W. Norton, 1994), p. 23.
[15] Friedrich Engels, The Condition of the Working Class in England (St. Albans: Panther Press, 1969), p. 75.
[16] Alexis de Tocqueville, Democray in America v. 2 (New York, Vintage, 1963), p. 141.
[17] Waller Benjamin, Illuminations, translated by Harry Zahn (New York, Schocken Books, 1969), p. 174.
[18] Kurt H. Wolff, The Sociology of Georg Simmel (New York: The Free Press, 1950), p. 413.
[19] Karl Marx, Grundrisse (New York, Vintage, 1973), p. 479.
[20] A typical and apposite work is Richard Harris, Creeping Conformity: How Canada Became Suburban, 1900–1960 (Toronto: University of Toronto Press, 2004).
[21] Very pertinent is Michael Bull, Sounding Out the City: Personal Stereos and the Management of Everyday Life (New York, Oxford University Press, 2000).
[22] This is not only true in the West. In Arabic civilization, for example, madaniyya, or civilization, comes from madine, which means city.
[23] Julia Kristeva, Strangers to Ourselves (New York: Columbia University Press, 1991), p. 192
[24] Toynbee, op.cit., p. 196
[25] Jacques Ellul, The Political Illusion (New York: Alfred A. Knopf, 1967), p. 43.
[26] James Baldwin, Nobody Knows My Name (New York, The Dial Press, 1961), p. 65.
[27] Peter Marcuse and Ronald van Kempen, editors, Of States and Cities: the Partioning of Urban Space (New York, Oxford University Press, 2002), p. vii.
[28] John Habberton, Our Country’s Future (Philadelphia: International Publishing Company, 1889), cited in Clapp, op.cit., p. 105.
[29] Kai N. Lee, “Urban Sustanability and the Limits of Classical Environmentalism,” in Environment and Urbanization 18:1 (April 2006), p. 9.

Και να που το κράτος, σε μια ακόμα ιστορική συγκυρία, βρίσκει αφορμή και ευκαιρία να φανερώσει το πραγματικό του πρόσωπο. Επιτίθεται σε καταλήψεις, στέκια και αυτοοργανωμένα εγχειρήματα, μεθοδεύει πολιτικές διώξεις αναρχικών, κατασκευάζει ενόχους, στοχοποιεί και διαπομπεύει όσες και όσους θεωρεί επικίνδυνους ή επικίνδυνες. Στήνει αστυνομικές επιχειρήσεις χολιγουντιανού τύπου, βασισμένες σε σενάρια που υπαγορεύει το κυρίαρχο κεφάλαιο. Σενάρια που γράφονται από τις μαριονέτες της πολιτικής εξουσίας, υπογράφονται από το εισαγγελικό κατεστημένο και αναπαράγονται πρόθυμα από τη μαφία της καθεστωτικής “ενημέρωσης”.

Η κλιμάκωση και γενίκευση της καταστολής είναι αυτοπραγμάτωση του κράτους. Ούτε τα βασανιστήρια, ούτε η ενεργοποίηση παρακρατικών μηχανισμών, ούτε η εθνικιστική ρητορική συνιστούν νεωτερισμούς. Αυτό ήταν πάντα το κράτος, αυτό είναι και σήμερα.

Το εξουσιαστικό σύμπλεγμα θέλει να εξοντώσει όσες και όσους αντιστέκονται. Είναι το ίδιο σύστημα που λεηλατεί ανθρώπινες και μη ανθρώπινες ζωές στο όνομα της “ανάπτυξης”. Είναι ο ίδιος μηχανισμός που καταπίνει κομμάτια άγριας φύσης για να παράγει κέρδος, που φυλακίζει, βιάζει, βασανίζει και θανατώνει εκατομμύρια μη ανθρώπινα ζώα μέσα σε εκτροφεία και σφαγεία παραγωγής κρέατος ή γούνας, σε μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας, σε γαλακτοβιομηχανίες, σε εργαστήρια πειραμάτων, σε pet-shops, σε “ζωολογικά πάρκα”.

Τα ρήγματα που δημιουργούμε μέσα στις πόλεις είναι ορμητήρια ενός αγώνα που δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ ανθρώπινων και μη ανθρώπινων ζώων. Η υπεράσπιση των καταλήψεων απέναντι στην κρατική μηχανή, είναι κομμάτι ενός αγώνα που στοχοποιεί την εξουσία σε κάθε της μορφή.

Αλληλεγγύη σε όλες τις καταλήψεις, τα στέκια, τα αυτοοργανωμένα εγχειρήματα, σε όσες και όσους δέχονται επιθέσεις από το κράτος και το παρακράτος. Ανυποχώρητος αγώνας για ΟΛΙΚΗ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ανθρώπων, ζώων, φύσης.

Τι θα γίνει;

Αποκλεισμός της Επιθεώρησης Μεταλλείων Βορείου Ελλάδος, στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης

Γιατί ακόμα μία δράση;

Γιατί θεωρούμε σημαντικό το να διατηρούμε το ζήτημα ανοιχτό στην πόλη και να προάγουμε την ενημέρωση σχετικά με αυτό σε κομμάτια του πληθυσμού που παραμένουν χωρίς πληροφόριση, ή έχουν παραπληροφορηθεί από τα καθεστωτικά ΜΜΕ. Επιπλέον, επιδιώκουμε οι δράσεις ενάντια στο χρυσό θάνατο να πλαισιώνονται από ολοένα και περισσότερα τμήματα της κοινωνίας, εξ ου και επιλέγουμε να καλούμε δημόσια και αποτρέποντας έτσι οποιεσδήποτε λογικές ανάθεσης ή πρωτοπορείας.

Γιατί επιλέχθηκε η συγκεκριμένη ημερομηνία;

Στις 6/2 θα πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις σε διάφορες πόλεις της Ρουμανίας, όπου, παρά τις ασύλλυπτα καταστροφικές συνέπειες που είχε το ατύχημα στο μεταλλείο της Baia Mare στην ίδια χώρα πριν λίγα χρόνια, σχεδιάζονται αντίστοιχες μεταλλευτικές δραστηριότητες, σε δύο περιοχές, στη Rosia Montana και στο Certej, στο οποίο μάλιστα το έργο το έχει αναλάβει η ίδια εταιρία, η μητρική της Ελληνικός Χρυσός, Eldorado Gold Corp. Εδώ και αρκετούς μήνες το Ανοιχτό Συντονιστικό Θεσσαλονίκης ενάντια στα μεταλλεία χρυσού βρίσκεται σε δικτύωση και συντονισμό με αγωνιζόμενες και αγωνιζόμενους ενάντια στα μεταλλεία χρυσού στη Ρουμανία, οι οποίες/οι έχουν ήδη σταθεί αλληλέγγυες/οι σε αντίστοιχες δικές μας δράσεις στο παρελθόν. Για τις 6/2 λοιπόν, η αφορμή δόθηκε από αίτημά τους για στήριξη των δικών τους εκδηλώσεων

Γιατί επιλέχθηκε ο συγκεκριμένος στόχος;

Η Επιθεώρηση Μεταλλείων αποτελεί μια από τις αυτοτελείς οργανικές μονάδες του ΥΠΕΚΑ και είναι υπεύθυνη για τη συστηματική παρακολούθηση του έργου και τον έλεγχο της τήρησης των τεθέντων όρων, με σκοπό τη διασφάλιση του φυσικού περιβάλλοντος. Στις αρμοδιότητές της περιλαμβάνεται η γνωμοδότηση για τη χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης μεταλλείων, η χορήγηση αδειών και η επιβολή κυρώσεων. Η εν λόγω υπηρεσία έχει ήδη εμπλακεί στο ζήτημα στο παρελθόν (για παράδειγμα υπήρξε ένας από τους δύο βασικούς παραλήπτες – ο άλλος ήταν η ίδια η Ελληνικός Χρυσός – της απόφασης του ΥΠΕΚΑ για έγκριση της τεχνικής μελέτης των υποέργων στις Σκουριές και στην Ολυμπιάδα). Επιπλέον, αναμένεται να εμπλακεί πολύ περισσότερο προσεχώς, στην περίπτωση που η υλοποίηση του έργου λάβει πραγματικές διαστάσεις.

Με δεδομένα τα παραπάνω, σας καλούμε να πλαισιώσετε τον αποκλεισμό της επιθεώρησης μεταλλείων την Τετάρτη 6/2 (συγκέντρωση στις 12μμ στην Πύλη 1 του Λιμανιού της Θεσσαλονίκης, δείτε συνημμένη αφίσα). Έχει ήδη πραγματοποιηθεί μια πρώτη διευρυμένη συνέλευση με σκοπό τον σχεδιασμό της εν λόγω δράσης, την προηγούμενη Δευτέρα 28/1. Προκειμένου να προσδιορίσουμε όσο το δυνατόν συλλογικότερα τον σχεδιασμό της δράσης, σας καλούμε στην επόμενη διευρυμένη συνέλευση, που θα πραγματοποιηθεί την επόμενη Δευτέρα, 4/2 στις 7μμ, στην κατάληψη Φάμπρικα Υφανέτ.

---

---

---

Τα δάση και τα ζώα κρεοπαραγωγής ανταγωνίζονται για την ίδια γη. Η τεράστια όρεξη των πλούσιων κρατών για κρέας, σημαίνει ότι οι αγροτικές επιχειρήσεις μπορούν να πληρώσουν περισσότερα απ’ αυτούς που θέλουν να προστατέψουν ή να αποκαταστήσουν τα δάση. Χωρίς υπερβολές, παίζουμε με το μέλλον του πλανήτη μας για χάρη των χάμπουργκερ.²⁷

Αν ο αναγνώστης μού θυμίσει τον Μάλθους, που το έργο του Essay on Population βγήκε τα 1798, του υπενθυμίζω πως το σύγγραμμα αυτό στην πρώτη του μορφή δεν είναι παρά μια μαθητικά επιπόλαιη και παπαδίστικα εξαγγελμένη λογοκλοπή από τους Ντεφώ, σερ Τζέιμς Στούαρτ, Τάουνσεντ, Φραγκλίνο, Ουάλλας κλπ. Και δεν περιέχει ούτε μια θέση που να την έχει σκεφτεί ο ίδιος. Ο μεγάλος θόρυβος που προκάλεσε ο λίβελος αυτός οφείλεται αποκλειστικά σε κομματικά συμφέροντα. Η γαλλική επανάσταση είχε βρει φανατικούς υπερασπιστές στο βρετανικό βασίλειο· η «πληθυσμιακή αρχή, που καταστρώθηκε σιγά-σιγά τον 18ο αιώνα και που μετά, στην καρδιά μιας μεγάλης κοινωνικής κρίσης, διατυμπανίστηκε σαν το αλάθευτο αντιφάρμακο ενάντια στις θεωρίες του Κοντορσέ και άλλων, χαιρετίστηκε με αλαλαγμούς από την αγγλική ολιγαρχία σαν ο μεγάλος εξολοθρευτής κάθε όρεξης για ανθρώπινη πρόοδο.³¹

Μας προειδοποιούσαν, συχνά από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ότι τη δεκαετία του 1980, για παράδειγμα, θα χρειαζόμασταν τεχνητά νησιά στους ωκεανούς για να στεγάσουν τον πλεονάζοντα πληθυσμό των ηπείρων. Μας έλεγαν με απόλυτη βεβαιότητα ότι τα πετρελαϊκά μας αποθέματα θα εξαντλούνταν πλήρως μέχρι το τέλος του αιώνα. Ότι πόλεμοι μεταξύ λιμοκτονούντων λαών θα ρήμαζαν τον πλανήτη και κάθε έθνος θα προσπαθούσε να λεηλατήσει τις μυστικές αποθήκες των άλλων εθνών. (...) Δεν αναγκαστήκαμε να μετατρέψουμε τους ωκεανούς μας σε οικόπεδα, ούτε ξεμείναμε από πετρέλαιο, από αποθέματα τροφίμων, από υλικούς πόρους –ούτε από νεομαλθουσιανούς προφήτες.³⁴

Μήπως μας διαφεύγει το ότι τα ατελείωτα κηρύγματα για την πιθανότητα μιας περιβαλλοντικής ολοκληρωτικής καταστροφής –ως αποτέλεσμα της μόλυνσης, της βιομηχανικής επέκτασης ή της πληθυσμιακής αύξησης– καλύπτουν άθελά τους μια πιο θεμελιώδη κρίση στην κατάσταση του ανθρώπου, που δεν είναι αποκλειστικά τεχνολογική ή ηθική αλλά προφανώς βαθειά κοινωνική;³⁵

Η ανάγκη για μια τεχνολογία που θα μπορεί να εκτοπίσει τους σύγχρονους φόβους περί σπανιότητας είναι σημαντικό να γίνει αναπόσπαστο τμήμα του επαναστατικού σχεδίου, δηλαδή μια τεχνολογία της μετά της σπανιότητας εποχής.³⁸

---

¹ Για μια ιστορική παρουσίαση του πεδίου της ηθικής της τροφής βλέπε: Zwart, Η. (2000). “A Short History of Food Ethics”. Journal of Agricultural and Environmental Ethics. Vol. 12, pp. 113-126.

² Runge, C., Senauer, B., (2007, May/June). “How biofuels could starve the poor”. Foreign Affairs. Vol. 86, pp. 41-53.

³ Brown, L. (February 2006). “How Food and Fuel Compete for Land”. The Globalist, 01.

⁴ Runge, C., Senauer, B. “How biofuels could starve the poor”. ibid.

⁵ Rice, T. (January 2010). Meals per gallon: The impact of industrial biofuels on people and global hunger. London: Action Aid, 2010, pp. 2-3.

⁶ World Hunger Series 2007. Hunger and Health. Rome: United Nations, pp. 82-83.

⁷ The State of Food and Agriculture (2008). Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.

⁸ Spring, Ú. O. (2009). “Food as a New Human and Livelihood Security Challenge”, in: Brauch H. G., Grin, J. Mesjasz C., Kameri-Mbote P., Spring, Ú.O. (eds.), Facing Global Environmental Change: Environmental, Human, Energy, Food, Health and Water Security Concepts. Berlin: Springer, p. 473.

⁹ Partzsch, L. and Hughes, S. (2010). “Food Versus Fuel: Governance Potential for Water Rivalry”, In: Gottwald, F.-T., Ingensiep, H. W., Meinhardt, M. (eds.), Food Ethics. New York: Springer, p. 154.

¹⁰ Runge, C., Senauer, B., ibid.

¹¹ Είναι χαρακτηριστικό ότι ο όρος food riot, τον οποίον αποδίδω εδώ ως «ταραχές για φαγητό» δεν έχει ακόμα μια καθιερωμένη ελληνική μετάφραση. Είναι πολύ πιθανό ότι λόγω της αυξανόμενης οικονομικής πίεσης που ασκείται αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα από διάφορους πιστωτικούς οργανισμούς, διεθνείς φορείς και ιδιωτικά κεφάλαια, καθώς και από την συνεχώς αυξανόμενη ανεργία (η οποία σήμερα είναι κάτω από το 20%, αλλά βάσει της Στατιστικής Υπηρεσίας και του ΟΑΕΔ το 2012 ο αριθμός των ανέργων αναμένεται να ξεπεράσει το ποσό 1.200.000, δηλαδή να φτάσει περίπου το 20-22% του συνολικού πληθυσμού) θα βρεθεί το ελληνικό αντίστοιχο από τους δημοσιογράφους και όχι από την επιστημονική κοινότητα, αφού θα δούμε αυτές τις εικόνες και εδώ. Αυτή τη στιγμή μάλιστα που γράφεται το άρθρο (καλοκαίρι του 2011) μαίνονται σφοδρές ταραχές στο Λονδίνο με αφορμή τη δολοφονία ενός νεαρού από την αστυνομία. Ωστόσο οι ταραχές μέσα σε μια μέρα εξελίχτηκαν σε ένα φοβερό πλιάτσικο. Οι εξαθλιωμένοι ανήλικοι έφηβοι των υποβαθμισμένων περιοχών του Λονδίνου –και όχι μόνο– λεηλατούν εδώ και μέρες μαγαζιά αρπάζοντας όχι μονάχα τρόφιμα, αλλά και συσκευές ήχου, τηλεοράσεις, ακριβά ρούχα. Αυτά δηλαδή τα αγαθά που τους προωθούν ως απαραίτητα, αλλά οι περισσότεροι απ’ αυτούς δεν μπορούν να αγοράσουν.

¹² Tokar, B. (2010). Toward Climate Justice, Perspectives on the Climate Crisis and Social Change. Porsgrunn: Communalism Press, p. 29.

¹³ Tokar, B. (2010). “Biofuels and the Global Food Crisis”. In: Magdoff, F. and Tokar, B. (eds). Agriculture and Food in Crisis, New York: Monthly Review Press.

¹⁴ Jungbluth, R., Rohwetter, M.(2007). Wassermangel. Raubbau am kostbarsten Gut. In: Die Zeit 15: 25. Αναφέρεται στο Partzsch, L. and Hughes, S. (2010). ibid, p. 154.

¹⁵ Για όσους/ες ενδιαφέρονται τα στοιχεία αυτά είναι στη διάθεση του συγγραφέα.

¹⁶ Katz, S. H. (February 2008). “Food to fuel and the world food crisis”. Anthropology Today, Vol. 24 No 1, pp. 1-3.

¹⁷ Tokar, B. (2010). “Biofuels and the Global Food Crisis”. Ibid.

¹⁸ Sandøe, P., Madsen, K.H.(2007), “Agricultural and Food Ethics in the Western World: A case of Ethical Imperialism?”. In: Pinstrup-Andersen, P., Sandøe, P. (eds.), Ethics, Hunger and Globalization, In Search of Appropriate Policies. Dordrecht: Springer, p. 203.

¹⁹ Γεωργόπουλος, Α. (1996). Γη, Ένας μικρός και εύθραυστος πλανήτης. Αθήνα: Gutenberg, p. 367.

²⁰ Armostrong, S. (November 26, 1988). “Marooned in a Mountain of Manure”, New Scientist, Vol. 120, No 1640, pp. 51-55. Αναφέρεται στο Singer, P. (2010). Η Απελευθέρωση των Ζώων. Θεσσαλονίκη: Αντιγόνη, p. 278.

²¹ Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2006). Livestock’s long shadow: Environmental issues and options, p. 112.

²² Miller, G.T. (2009). Βιώνοντας στο περιβάλλον II : Προβλήματα περιβαλλοντικών συστημάτων. Αθήνα: Ίων, p. 103.

²³ Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). (2006b). Livestock a major threat to Environment, pp. 88-89.

²⁴ (FAO). (2006). Livestock’s long shadow. p. xxi. ²⁵ Γεωργόπουλος, p. 367.

²⁶ Singer, P. (2010). Η Απελευθέρωση των Ζώων. Θεσσαλονίκη: Αντιγόνη, p. 35.

²⁷ Singer, p. 280.

²⁸ Ilea R.C. (2009). “Intensive Livestock Farming: Global Trends, Increased Environmental Concerns, and Ethical Solutions”. Journal of Agricultural and Environmental Ethics, Vol. 22, pp. 153–167.

²⁹ Stehfest, E., Bouwman, L., van Vuuren, D.P., den Elzen, M.G.J., Eickhout, B. Kabat, P. (2009). “Climate benefits of changing diet”. Climatic Change, Vol. 95, pp. 83–102.

³⁰ Αυτές και άλλες τεχνικές αναφέρονται ως λύση στο Nusbaum, N.J. (2010). “Dairy Livestock Methane Remediation and Global Warming”, Journal of Community Health, Vol. 35, pp. 500–502.

³¹ Μαρξ, Κ. (2002). Το Κεφάλαιο, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας. Τόμος Πρώτος. Αθήνα: Σύγχρονη Εποχή, p. 638 (υποσημείωση 75).

³² Ο Godwin ανταπάντησε με το Of Population. An Enquiry concerning the Power of Increase in the Numbers of Mankind (1820).

³³ Bookchin, M. (1997). Ο Μύθος του Υπερπληθυσμού. μτφρ. Σπύρος Κοτρώτσιος. Αθήνα: Ελεύθερος Τύπος.

³⁴ Bookchin, M. (1997). Ο Μύθος του Υπερπληθυσμού. Αθήνα: Ελεύθερος Τύπος, pp. 13-14.

³⁵ Bookchin, M. (1994). Προς μια Οικολογική Κοινωνία. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής, p. 66.

³⁶ Bookchin, M. (1986). “Post-Scarcity Anarchism”. In: Bookchin, M. Post-Scarcity Anarchism, Montreal-New York: Black Rose Books, p. 59.

³⁷ Bookchin, M. (1993). Ξαναφτιάχνοντας την Κοινωνία. Αθήνα: Εξάντας, p. 206.

³⁸ Bookchin, M. (1993). Ξαναφτιάχνοντας την Κοινωνία. p. 198.

³⁹ Bookchin, M. (1999). Προς μια Απελευθερωτική Τεχνολογία. Αθήνα: Διεθνής Βιβλιοθήκη, pp. 10- 11.

⁴⁰ Foster, J.B., Clark, B., York, R. (November 2010). “Capitalism and the Curse of Energy Efficiency”. Monthly Review, Vol. 62, No. 6, pp. 1-12.

⁴¹ Βλέπε ενδεικτικά τα εγχειρίδια: McKinney, M.L., Schoch, R.M. (2007). Environmental Science: Systems and Solutions, Massachusetts: Jones and Bartlett Publishers, Miller, G.T., Spoolman, S. (2007). Environmental Science: Principles, Connections and Solutions, California: Brooks Cole, Γεωργόπουλος, ibid.

⁴² Bookchin, M. (1993). ibid, p. 57.

⁴³ Bookchin, M. (1997). ibid, p. 37.

---

---

«Ο οπωσδήποτε βλάπτων δάσος ή δασικήν έκταση ή προξενών οιανδήποτε φθοράν, ο άνευ αδείας υλοτομίας…κατασκευάζων ή συλλέγων δασικά προϊόντα… τιμωρούνται διά προστίμου ή κρατήσεως ή και δι’ αμφοτέρων των ποινών τούτων, εάν ουδεμία εκ της παραβάσεως επήλθε ζημία ή η προξενηθείσα τοιαύτη δεν υπερβαίνει τας χιλίας δραχμάς. Εάν η ζημία υπερβαίνη τα χιλίας δραχμάς, ο παραβάτης τιμωρείται κατά τας διατάξεις των άρθρ. 381 και 382 του ποινικού κώδικος»

«Αρθρο 38 παρ. 2. Αυξάνεται στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ το προβλεπόμενο από τις διατάξεις των άρθρων 268 του νδ 86/1969… όριο, μέχρι του οποίου τα αντίστοιχα αδικήματα τιμωρούνται σε βαθμό πταίσματος»